Śladami czachowskiego

Projekt ma na celu popularyzację historii, ale również i turystyki południowej części Województwa Mazowieckiego – w szczególności powiatu lipskiego, ale również powiatów: kozienickiego, radomskiego, zwoleńskiego i szydłowieckiego – poprzez stworzenie interaktywnej mapy szlaku rowerowego śladami Dionizego Czachowskiego oraz organizację rajdu rowerowego na wybranym odcinku trasy. Wpisuje się to w coraz silniejsze trendy turystyki kulturowej, w których oczekujemy narzędzi wspomagających samodzielne odkrywanie historii.

Inicjatywa została objęta Patronatem Honorowym Starosty Lipskiego P. J. Ochyńskiego.
Autorem opracowań merytorycznych jest Paweł Niedziela.
Materiały są udostępniane na licencji CC BY. Korzystając z nich powinniście wskazać źródło: nazwę Fundacji i adres strony internetowej, autora opracowania oraz źródło dofinansowania działania.
Zapraszamy do wypełnienia ankiety.

Urodził się 5 kwietnia 1810 roku w Niedabylu (powiat białobrzeski). Pochodził z rodziny szlacheckiej. Od strony matki był blisko spokrewniony z Fryderykiem Chopinem (ich matki były siostrami, urodzili się w tym samym roku).

W 1831 roku poślubił Eufemię Kaliszównę. Osiem lat później odziedziczył majątek Worobijówkę na Ukrainie, co przełożyło się na znaczny wzrost zamożności rodziny Czachowskich. a po śmierci żony w 1849 r. przeniósł się w 1860 r. w okolice Sandomierza.

Przed wybuchem powstania styczniowego był właścicielem majątku ziemskiego i aktywnie uczestniczył w lokalnym życiu społecznym. Pierwsze szlify wojenne (partyzanckie) zdobywał w Powstaniu Listopadowym.

Udział w powstaniu styczniowym

Po wybuchu powstania w 1863 r. dołączył do oddziału gen. Mariana Langiewicza, zyskując sławę w bitwach pod Wąchockiem, Staszowem, Małogoszczem, Pieskową Skałą, Chrobrzem i Grochowiskami. Następnie prowadził kampanię w Górach Świętokrzyskich.

Rząd Narodowy mianował go naczelnikiem wojennym województwa sandomierskiego. Współdziałał z oddziałami Kononowicza, Grylińskiego, Wiszniewskiego, Figiettiego i Stamirowskiego. Odniósł zwycięstwa m.in. pod Stefankowem (22 kwietnia 1863), Borią i Jeziórkiem (4–5 maja). Zasłynął jako energiczny dowódca, niezwykle skuteczny i znakomicie znający teren, co umożliwiało mu skuteczne manewry przeciwko wojskom rosyjskim. Ta znajomość terenu miała swoje uzasadnienie m.in. poprzez miejsce zamieszkania jego córki Julii Leszczyńskiej,  w majątku dworskim w Wierzchowiskach. Tymczasem wspomniana skuteczność miała zapewne związek z cechami osobowościowymi. Znany był z bezkompromisowości, był despotyczny, bezwzględny nie tylko dla przeciwnika, ale również jakichkolwiek aktów nieposłuszeństwa. Zyskał sobie przydomek „bicz Boży” („bicz Boży na Moskali”).

Po porażce pod Rzeczniowem rozpuścił część sił, lecz nie zaprzestał walki. Toczył kolejne bitwy – m.in. pod Białobrzegami, Bukównem, Rusinowem, Rudą Przysuską, Bobrzą i Ratajami. Czasowo wycofał się do Krakowa na leczenie, by później sformować nowy oddział, który przeszedł Wisłę w październiku 1863 r.

 6 listopada 1863 r. został otoczony pod Krępą Kościelną. Próbując się przebić na czele kilkunastu jeźdźców, poległ w bitwie pod Jaworem Soleckim.

Dziedzictwo

Dionizy Czachowski był jednym z najwybitniejszych dowódców powstania styczniowego. W tradycji lokalnej regionu radomskiego, iłżeckiego i lipskiego zapisał się jako symbol niezłomnej walki o wolność. W regionie jego postać jest do dziś ceniona i pamiętana, a lokalne miejsca pamięci (m.in. pomniki, tablice, patronowanie szkołom) przypominają o jego działalności. Historycy podkreślają, że region był jednym z najważniejszych obszarów działań partyzanckich Czachowskiego, a jego nazwisko nierozerwalnie wiąże się z dziejami tego regionu w czasie powstania.

W Lipsku, Radomiu, Siennie, Iłży, Szydłowcu i Zwoleniu możemy spotkać ulice Czachowskiego oraz miejsca upamiętniania jego obecności.